15/11/26
Γράφει η Ειρήνη Πετρακάκη
- Η εξέγερση στο Πολυτεχνείο το 1973 οργανώθηκε πρωτίστως από ομάδες αριστεριστών με απώτερο στόχο την απονοµιµοποίηση του προσχηματικού εκδημοκρατισμού που είχε προαναγγελθεί από τη χούντα με την κάλυψη της κυβέρνησης Μαρκεζίνη.
Μπορεί να μην έριξε άμεσα τη δικτατορία (όπως χαιρέκακα επαναλαμβάνουν οι νοσταλγοί του καθεστώτος) αλλά άνοιξε στο τείχος της μια βαθιά ρωγμή απ’ όπου φάνηκε καθαρά η ευρύτατη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Δυστυχώς η ρωγμή αυτή εξασφάλισε το ζητούμενο πρόσχημα στον ταξίαρχο Ιωαννίδη ώστε να παρουσιάσει στο στράτευμα ως βάσιμο τον φόβο του για τον «κίνδυνο αναρχίας» που ενείχε η προοπτική φιλελευθεροποίησης. Η θαρραλέα και αυθόρμητη φοιτητική εξέγερση κατόρθωσε να οδηγήσει σε μαζική διαμαρτυρία. Αλλά το ήδη δρομολογημένο και καλά οργανωμένο πραξικόπημα, υπό την έγκριση πιθανότατα των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, έσβησε τη λαϊκή επανάσταση εν τη γενέσει της. Αυτές είναι οι πραγματικές διαστάσεις της ιστορίας του Πολυτεχνείου. Η χρονική ακολουθία των γεγονότων γεννά, πράγματι, υποψίες για παγίδευση του αγνού φοιτητικού κινήματος σε σκοτεινές ατραπούς. Αλλά ο ευθύς συσχετισμός της εξέγερσης του Πολυτεχνείου με το κίνημα Ιωαννίδη είναι παντελώς ανυπόστατος και διατυπώνεται εκ του πονηρού.
Το νέο πραξικόπημα σχεδιαζόταν για τουλάχιστον πέντε μήνες από σκληροπυρηνικούς αξιωματικούς που αντιδρούσαν έντονα στον εκδημοκρατισμό του καθεστώτος και κατηγορούσαν τον Γεώργιο Παπαδόπουλο για εκτροπή από τις «Αρχές της Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου». Ο προγραμματισμός του κινήματος για την 25η Νοεμβρίου είχε στόχο να ματαιώσει την επίσημη αναγγελία των εκλογών στη συνέντευξη τύπου που είχε οριστεί για την επόμενη ημέρα (26 Νοεμβρίου).
Το φοιτητικό κίνημα του 1972-73 δεν είχε μόνο αντιδικτατορικό χαρακτήρα και δεν ήταν απλή διαμαρτυρία για την υποχρεωτική στράτευση των αντιστασιακών φοιτητών. Καθώς διαδέχτηκε τα δυναμικά φοιτητικά κινήματα της δεκαετίας του ’60, οραματιζόταν τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας ή, έστω, μια γνήσια και όχι απλώς φαινομενική αστική δημοκρατία. Το ότι κατέληξε αντικείμενο εκμετάλλευσης από τον Ιωαννίδη οφείλεται αποκλειστικά στη χρονική σύμπτωση και στον τραγικό εγκλωβισμό του ηρωικού αγώνα των φοιτητών στα δίχτυα της γεωπολιτικής. Ο ταξίαρχος Ιωαννίδης ήταν ο εκλεκτός των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που προσέβλεπαν στον απόλυτο έλεγχο της ανατολικής Μεσογείου και στη διχοτόμηση της Κύπρου.
Ο τρόπος που δολοφονήθηκαν άοπλοι άνθρωποι έξω από το Πολυτεχνείο και στους γύρω δρόμους από ελεύθερους σκοπευτές, ακόμα και μετά τη λήξη της κατάληψης με στρατιωτική επέμβαση, γεννά ερωτηματικά. Ποιος και γιατί έδωσε εντολή να πυροβολούνται εν ψυχρώ; Ποιο σκοπό εξυπηρετούσε η αναίτια αιματοχυσία; Μέχρι και 6χρονο παιδάκι σκότωσαν! Δεκάδες ανθρώπων εκτελέστηκαν από τους ελεύθερους σκοπευτές των Σωμάτων Ασφαλείας… 40 ήταν οι επιβεβαιωμένοι νεκροί (24 ταυτοποιημένοι, 16 αταυτοποίητοι). Διοικητής της Ελληνικής Στρατιωτικής Αστυνομίας (Ε.Σ.Α.) ήταν τότε ο Ιωαννίδης…
Ενδιαφέρον είναι επίσης ότι οι διαφωνίες για τον χαρακτήρα της φοιτητικής διαμαρτυρίας στο Πολυτεχνείο ήταν αρκετές. Διότι άλλοι ήθελαν ακραίες ενέργειες και άλλοι όχι. Τα αστικά κόμματα και το ΚΚΕ (ασχέτως αν αργότερα οικειοποιήθηκαν τις δάφνες) δεν στήριξαν την κατάληψη διότι είχαν συμβιβαστεί με την ελεγχόμενη αποκατάσταση μιας έστω προσχηματικής δημοκρατίας, ακόμα κι αν πρόεδρός της αυτοδιοριζόταν εκείνος που την είχε καταλύσει τον Απρίλιο του 1967. Οι ασυμβίβαστοι ήταν κυρίως Ρηγάδες, Μαοϊστές, Τροτσκιστές και αναρχικοί. Η δε φοιτητική νεολαία του ΚΚΕ, που είχε θεωρήσει την εξέγερση προβοκάτσια και είχε χαρακτηρίσει τους καταληψίες ως πράκτορες της Κ.Υ.Π., αργότερα αναίρεσε.
Τα συνθήματα των ηρωικών φοιτητών του 1973 έχουν μείνει σε εκκρεμότητα. Όσοι ανέλαβαν να οδηγήσουν τη χώρα σε ουσιαστικό εκδημοκρατισμό και σε γνήσια ευημερία κατά τη μεταπολίτευση, δεν έκαναν τις κρίσιμες τομές, είτε από αδυναμία είτε από πρόθεση. Στήριξαν όμως λαμπρές καριέρες πάνω στην ιδεολογική κηδεμονία της εξέγερσης, δίνοντας έτσι λαβή σε κάθε ακροδεξιό δημαγωγό να κατηγορεί το πολίτευμα.
Και σήμερα, ο ηρωικός εκείνος αγώνας κατέληξε να συκοφαντείται από νοσταλγούς της Επταετίας, που αρθρογραφούν γεμίζοντας με ψεύδη το διαδίκτυο. Τελευταία επινόησή τους είναι ο σαματάς για ανέγερση προτομής στον «εθνάρχη» Γεώργιο Παπαδόπουλο…
Καλό βράδυ.
