γράφει: ο Βασίλης Νέδος
- Η επικείμενη «έξοδος» του υπό γαλλική σημαία ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» στα ανατολικά της Κρήτης, με την πορεία που κοινοποιήθηκε την Παρασκευή μέσω της NAVTEX 1411/26 του σταθμού Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.), βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της προσοχής της Αθήνας.
Σε συντονισμό και με τη Λευκωσία, η Αθήνα προχώρησε στην έκδοση της αγγελίας για το χρονικό διάστημα έως τις 6 Μαρτίου. Η Αγκυρα αντέδρασε όπως αναμενόταν, αρχικά με αντι-NAVTEX (1105/26) και εν συνεχεία με ανακοίνωση σε γραφειοκρατική αλλά ξεκάθαρη γλώσσα, υπογραμμίζοντας ότι το έργο πρέπει να αδειοδοτηθεί από τις τουρκικές αρχές προκειμένου να προχωρήσει.
Η αντίδραση της Αγκυρας πρόδιδε τα εμπόδια στις παρασκηνιακές επαφές της με το Παρίσι σχετικά με την περίφημη ενημέρωση. Μέχρι το μεσημέρι του Σαββάτου, βρισκόταν σε εξέλιξη διπλωματικός μαραθώνιος για την ακριβή διατύπωση αυτής της ενημέρωσης από τη γαλλική προς την τουρκική πλευρά, ενώ ένα δεύτερο σημείο τριβής ήταν, σύμφωνα με πληροφορίες, αν το τελικό κείμενο θα λάμβανε δημοσιότητα ή θα παρέμενε εμπιστευτικό.
Κόκκινες γραμμές
Για τις εκκρεμότητες αυτές η Αθήνα είχε διαμηνύσει στο Παρίσι τις κόκκινες γραμμές της και δη ότι για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (GSI) δεν μπορεί να ζητηθεί άδεια από τις τουρκικές αρχές. Τα προβλήματα της τελευταίας στιγμής αναδεικνύουν και τη δυσκολία που ευθύς εξαρχής αντιμετώπισαν οι Γάλλοι στην προσέγγιση του θέματος, καθώς η πολιτική σημασία του για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν είναι αμελητέα.
Η συγκεκριμένη διπλωματική πτυχή του ζητήματος θα απασχολήσει και τις επόμενες ημέρες, αφού το έργο δεν έχει μόνο πολιτική σημασία, αλλά και καίρια οικονομική πτυχή, αφού σε αυτό έχει το πλειοψηφικό πακέτο ο γαλλικός όμιλος Meridiam (66%), ενώ η εξέλιξή του συνδέεται και με την εικόνα της επίσης γαλλικής Nexans, η οποία έχει αναλάβει το ρίσκο ήδη από τα πρώτα βήματα του έργου (το ανέλαβε το 2023). Επιπλέον, ο GSI έχει ενταχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα Εργα Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest – PCI), με χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ.Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις έρευνες και, με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, υπάρχουν τρία βασικά σενάρια, τα οποία μπορεί να εκτυλιχθούν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.
ΣΕΝΑΡΙΟ 1
Ανταλλαγή μόνο «μηνυμάτων»
Το πρώτο σενάριο είναι η έναρξη των ερευνών, μάλιστα παράλληλα με την εξέλιξη της Διάσκεψης για το Κλίμα COP31 στην Αττάλεια (9-20 Νοεμβρίου), όπου και θα είναι στραμμένο το διεθνές ενδιαφέρον, με παράλληλες επαφές Γαλλίας – Τουρκίας, που θα μπορούσαν να καταλήξουν σε κάποια φόρμουλα. Σε αυτή την περίπτωση το έργο θα εξελιχθεί όπως πολλά ακόμη, με πλέον πρόσφατο παράδειγμα το εξελισσόμενο EMC (οπτική ίνα), στο οποίο, υπενθυμίζεται, συμμετέχει ως σημαντικός μέτοχος και η ΔΕΗ, αν και βασικός χρηματοδότης είναι η Σαουδική Αραβία. Οι έρευνες για το EMC, από πλοίο νηολογημένο στις Μπαχάμες, το «Kobi Ruegg», εκτυλίσσονται τις τελευταίες εβδομάδες χωρίς επεισόδια, με τη διακριτική παρουσία πολεμικών (ένα ελληνικό και ένα τουρκικό), τα οποία μεταδίδουν αντικρουόμενα μηνύματα περί δικαιοδοσίας.
ΣΕΝΑΡΙΟ 2
Παζάρι διαρκείας
Το δεύτερο σενάριο είναι οι Τούρκοι να στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή, αλλά αρχικά να μην παρεμποδίσουν το «Abeille Marengo». Καθώς παράλληλα θα βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια υπέρβασης του αδιεξόδου, οι έρευνες μπορεί να καθυστερήσουν, αλλά δεν θα οδηγηθούν σε αποτυχία. Ενα τέτοιο παρατεταμένο ανατολίτικο παζάρι είναι κάτι που δεν θεωρείται αδύνατο από έμπειρους παρατηρητές της τουρκικής πρακτικής στην Ανατολική Μεσόγειο. Το παρατεταμένο παζάρι είναι δεδομένο ότι θα περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από την υπόθεση του GSI, όπως άλλωστε συνηθίζεται σε αυτές τις περιπτώσεις. Εξάλλου, στη γενικώς αρνητική για το έργο ανακοίνωση που εξέδωσε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών την Παρασκευή υπάρχει η σιβυλλική διατύπωση ότι «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη λήψη της απαραίτητης συγκατάθεσης από τη χώρα μας».
ΣΕΝΑΡΙΟ 3
«Κάσος» Νο 2
Το τρίτο και απευκταίο σενάριο είναι η επανάληψη του σκηνικού της Κάσου του 2024, όταν οι έρευνες του υπό ιταλική σημαία «Ievoli Relume» παρεμποδίστηκαν, με αποτέλεσμα πρακτικά το έργο να διακοπεί και να μπει σε τροχιά που παραλίγο να οδηγήσει στην ακύρωσή του. Σε μια τέτοια περίπτωση τα πράγματα θα οδηγηθούν σε επικίνδυνο μονοπάτι. Υπενθυμίζεται ότι στην περιοχή ανάμεσα στη νοτιοανατολική Κρήτη και στη μέση της Ρόδου (ελαφρώς δυτικά του 28ου μεσημβρινού) η Ελλάδα διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένη και οριοθετημένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) με την Αίγυπτο. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί τετελεσμένα σε μια περιοχή της οποίας η αναγνωρισμένη οριοθέτηση αποτελεί το πιο ισχυρό χαρτί της με βάση τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Αν και επί του παρόντος δεν υπάρχουν οδηγίες για παρατεταμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα, είναι σαφές ότι, σε περίπτωση που η κατάσταση οδηγηθεί σε αδιέξοδο, τότε θα ενεργοποιηθούν υφιστάμενα σχέδια για τη διαχείριση κρίσης.
