Στις 17 Σεπτεμβρίου 1176, ο βυζαντινός στρατός εισήλθε στα περάσματα του Τζιβρίτζη. Οι Σελτζούκοι δεν άργησαν να εκδηλώσουν την επίθεσή τους. Μπορεί η εμπροσθοφυλακή να κατάφερε να αποκρούσει τις σελτζουκικές επιθέσεις και να διαβεί αλώβητη το πέρασμα, αλλά το κύριο σώμα του στρατού του Μανουήλ δεν είχε την ίδια τύχη
17.09.2026
Στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1170, ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Μανουήλ Α΄ Κομνηνός έλαβε την απόφαση να διεξαγάγει μια μεγάλη εκστρατεία για την οριστική εξουδετέρωση της απειλής του σελτζουκικού σουλτανάτου του Ρουμ στη Μικρά Ασία.
Διαθέτοντας στρατηγικό νου, ο Μανουήλ είχε διαπιστώσει ότι όσο ο Σελτζούκος σουλτάνος έμενε ανενόχλητος στις κτήσεις του στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας και όσο τα τακτικά και άτακτα στρατεύματά του διατηρούσαν τα ορμητήριά τους, οι μικρασιατικές επαρχίες του Βυζαντίου κινδύνευαν από τις επιδρομές και τις λεηλασίες τους. Επρεπε, λοιπόν, να απαλλάξει το κράτος του από αυτόν τον κίνδυνο «ως αφανίσων επήει το Περσικόν και αυτοίς αναρπάσων τείχεσι το Ικόνιον και τον σουλτάν ληψόμενος υποχείριον και κατά του τραχήλου τούτον πατήσων εν τω υποθείναι δίκην θρανίδος ταις βάσεσιν», όπως έγραψε ο ιστορικός της εποχής Νικήτας Χωνιάτης.
Την άνοιξη του 1176, ο Μανουήλ διαπεραίωσε τον στρατό του στη Μικρά Ασία. Εκτιμώντας ότι οι κάτοικοι της Νεοκαισάρειας θα εξεγείρονταν εναντίον του σουλτάνου του Ρουμ, ο αυτοκράτορας απέστειλε τον ανιψιό του Ανδρόνικο Βατάτζη με 30.000 άνδρες για να καταλάβουν την πόλη. Οι βυζαντινές δυνάμεις, όμως, όχι μόνο απέτυχαν, αλλά υπέστησαν τεράστια καταστροφή, με τον Βατάτζη να βρίσκει τον θάνατο στο πεδίο της μάχης.
Παράλληλα, ο Μανουήλ με τα δικά του στρατεύματα πορευόταν προς το φρούριο του Μυριοκέφαλου. Η πορεία του ήταν αργή εξαιτίας του πλήθους των στρατιωτικών μηχανών και εφοδίων που ακολουθούσαν το στράτευμα. Σύνηθες φαινόμενο ήταν οι επιθέσεις Σελτζούκων ατάκτων, στόχος των οποίων ήταν η πρόκληση απωλειών στους Βυζαντινούς και η καταρράκωση του ηθικού τους. Παρότι ο Σελτζούκος σουλτάνος απέστειλε προτάσεις για ειρήνη φοβούμενος τον όγκο των βυζαντινών δυνάμεων και τη στρατιωτική φήμη που ακολουθούσε τον Μανουήλ, εκείνος τις απέρριψε.
Μετά την απόρριψη των προτάσεων από τον Μανουήλ, οι Σελτζούκοι κατέλαβαν τα περάσματα του Τζιβρίτζη, από τα οποία έπρεπε να περάσει ο βυζαντινός στρατός στην πορεία του για το Μυριοκέφαλο. Εισερχόμενος στα στενά, ο Μανουήλ, ο οποίος έως τότε είχε ακολουθήσει πιστά όλους τους κανόνες προφύλαξης του εκστρατευτικού σώματός του, δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα, με αποτέλεσμα να είναι εκτεθειμένος στις επιθέσεις των αντιπάλων του.
Στις 17 Σεπτεμβρίου 1176, ο βυζαντινός στρατός εισήλθε στα περάσματα του Τζιβρίτζη. Οι Σελτζούκοι δεν άργησαν να εκδηλώσουν την επίθεσή τους. Μπορεί η εμπροσθοφυλακή να κατάφερε να αποκρούσει τις σελτζουκικές επιθέσεις και να διαβεί αλώβητη το πέρασμα, αλλά το κύριο σώμα του στρατού του Μανουήλ δεν είχε την ίδια τύχη. Η δεξιά πτέρυγα του κυρίως σώματος δέχθηκε το μεγαλύτερο πλήγμα, με αποτέλεσμα την πλήρη κατάρρευση του σώματος. Ο Μανουήλ, ο οποίος βρισκόταν επικεφαλής της οπισθοφυλακής του σώματος επιχείρησε αγωνιωδώς να απωθήσει τους αντιπάλους του. Με μεγάλο αγώνα κατάφερε να φθάσει στον λόφο, στον οποίο βρίσκονταν οι άνδρες της εμπροσθοφυλακής του. Από εκεί διαπίστωσε το μέγεθος της ήττας του.
Την επόμενη ημέρα, έφθασε στο βυζαντινό στρατόπεδο ο απεσταλμένος των Σελτζούκων για να διαπραγματευθεί την ειρήνη. Παραδόξως, οι Βυζαντινοί υποχρεώθηκαν μόνον να κατεδαφίσουν τα φρούρια του Δορύλαιου και του Σουβλέου, καθώς και να καταβάλουν ένα χρηματικό φόρο.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
https://www.kathimerini.gr/istoria/564460051/san-simera-17-septemvrioy-1176-i-machi-toy-myriokefaloy
