27/8/2025
γράφει: ο Jo Di
- Μια κυβέρνηση που έχει εκλεγεί δημοκρατικά μπορεί να καταντήσει να χαρακτηριστεί «χούντα» ή «καθεστώς» χωρίς να μεσολαβήσει κάποιο στρατιωτικό πραξικόπημα, αν μέσα από την ίδια την εξουσία που της δόθηκε έχει υπονομεύσει τα θεμέλια της δημοκρατίας.
Αυτό συχνά αποκαλείται «δημοκρατική οπισθοδρόμηση» (democratic backsliding) ή «εκλογικός αυταρχισμός». Μερικοί εκ των μηχανισμών αυτών είναι:
1. Αλλοίωση θεσμών
- Έλεγχος της Δικαιοσύνης με διορισμούς «ημετέρων» και περιορισμό της ανεξαρτησίας της.
- Παρέμβαση στις ανεξάρτητες αρχές (ΜΜΕ, ΕΣΡ, αρχές ανταγωνισμού, αρχές διαφάνειας).
- Κατάργηση ή παράκαμψη κοινοβουλευτικών διαδικασιών με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, fast track νομοθεσία, καταχρηστική χρήση πλειοψηφίας.
2. Περιορισμός ελευθεριών
- Συστηματική φίμωση ή χειραγώγηση ΜΜΕ (με οικονομικά κίνητρα ή ποινικές διώξεις).
- Στοχοποίηση διαδηλώσεων με υπερβολική αστυνομική βία.
- Νομοθεσία που περιορίζει τη λειτουργία σωματείων, ΜΚΟ ή συλλογικοτήτων.
3. Αλλοίωση εκλογικής διαδικασίας
- Αλλαγή εκλογικών κανόνων προς όφελος του κυβερνώντος κόμματος.
- Χρήση κρατικών πόρων για προεκλογικούς σκοπούς.
- Σκάνδαλα παρακολουθήσεων, εκβιασμών ή ελέγχου της πληροφορίας.4. Καλλιέργεια φόβου και προπαγάνδας
- Επίκληση «εθνικής ασφάλειας» για να δικαιολογούνται περιορισμοί και παρακολουθήσεις.
- Συνεχής δημιουργία «εσωτερικών εχθρών» (μειονότητες, αντιπολίτευση, διανοούμενοι).
- Συστηματική προπαγάνδα που παρουσιάζει την κυβέρνηση ως «μοναδική εγγύηση σταθερότητας».
Έτσι, χωρίς καν τα τανκς στους δρόμους (αλλά ενίοτε τις αύρες), μια εκλεγμένη κυβέρνηση μπορεί να εξελιχθεί σε καθεστώς αυταρχισμού με κοινοβουλευτικό μανδύα. Στην πολιτική επιστήμη αυτό συχνά αποκαλείται «υβριδικό καθεστώς»: έχει και κάλπες και γίνονται και εκλογές, αλλά αυτό που λείπει είναι η ισονομία, οι ελευθερίες και οι ανεξάρτητοι θεσμοί.
Σας θυμίζει κάτι;
