Έχουμε έλλειμμα εθνικής αυτογνωσίας; Μάλλον, ως λαός έχουμε σοβαρότατο έλλειμμα εθνικής αυτογνωσίας που μας οδηγεί είτε σε υστερικές κρίσεις, άναρθρες κραυγές μίσους, σε αλαλούμ αποφάσεις, είτε σε περισυλλογή κι ενδεχομένως σωστές αποφάσεις. Αυτό το μικρό απόσπασμα απ΄ το σπουδαίο έργο του Νίκου Δήμου, “Η Δυστυχία του να είσαι Έλληνας” θα βάλει λίγα λιθαράκια στη σκέψη μας :
“Όποιος λαός κι αν καταγόταν από τούς αρχαίους Έλληνες, θα ήταν αυτόματα δυστυχισμένος. Εκτός αν μπορούσε να τους ξεχάσει, ή να τους ξεπεράσει. Στο θέμα της κληρονομιάς τους, θα χώριζα τους Έλληνες σε τρεις κατηγορίες: Τους συνειδητούς, τους ημι-συνειδητούς και τους μη-συνειδητούς.
Η 1η κατηγορία (λίγοι) ξέρει. Έχουν νοιώσει το τρομερό βάρος της κληρονομιάς. Έχουν καταλάβει το απάνθρωπο επίπεδο τελειότητας του λόγου ή της μορφής των παλιότερων. Και τούτο τους συντρίβει. («Τούτες τις πέτρες τις εσήκωσα όσο βάσταξα…»).
Η 2η ( οι περισσότεροι) δεν ξέρει άμεσα. Έχουν όμως «ακουστά». Είναι σαν τους γιους του διάσημου φιλόσοφου, που δεν μπορούν να καταλάβουν τα έργα του, βλέπουν όμως πως όσοι ξέρουν, τα τιμούν και τα βραβεύουν. Τους ενοχλεί αλλά και τους κολακεύει η φήμη. Επαίρονται πάντα όταν μιλούν σε τρίτους. Είναι φοβερό, όχι μόνο να μην μπορείς να ξεπεράσεις, αλλά ούτε να καταλάβεις τα έργα τού πατέρα σου. Όσο περισσότερο υπερηφανευόμαστε για τούς προγόνους (χωρίς να τούς ξέρουμε), τόσο περισσότερο ανησυχούμε για μας.
Η 3η κατηγορία -οι μη συνειδητοί- είναι οι παρθένοι και αγνοί (γράφε ασπούδαχτοι: Μακρυγιάννης, Θεόφιλος, Λαός). Έχουν ακούσει για τους παλιούς σε μύθους και θρύλους, που τους έχουν αφομοιώσει σαν λαϊκά παραμύθια. Αυτοί οι αγνοί δημιούργησαν την λαϊκή παράδοση και τέχνη.
Ωστόσο η συντριπτική πλειοψηφία των ημιμαθών με το μόνιμο κρυφό πλέγμα κατωτερότητας απέναντι στους αρχαίους, καθορίζει τη στάση και το ύφος τού συνόλου. Φθονούμε τους άλλους λαούς, ενώ διατυμπανίζουμε την ανωτερότητά μας. Ξενομανείς, ξενόφοβοι και ξενόδουλοι κι όχι μόνο (τουριστικά) φιλόξενοι. Στις ρίζες της ελληνικής δυστυχίας είναι τα δύο εθνικά πλέγματα κατωτερότητας. Το ένα στο χρόνο με τους προγόνους. Το άλλο στο χώρο με τους Ευρωπαίους.
Αδικαιολόγητα ίσως πλέγματα αλλά όχι για τούτο, λιγότερο πραγματικά.”
Πέτρος Ιωάννου
——————————————
Νίκος Δήμου:
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935. Σπούδασε γαλλική φιλολογία στην Αθήνα, φιλοσοφία και αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Το πρώτο του βιβλίο εκδόθηκε το 1953. Ακολούθησαν άλλα πενήντα πέντε (ποίηση, φιλοσοφία, πεζά, δοκίμια), που έχουν κάνει πολλές ανατυπώσεις. Γνωστότερα στο ευρύ κοινό είναι τα βιβλία όπου αναλύει και κρίνει την ελληνική πραγματικότητα: “Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας”-“Οι νέοι Έλληνες”, “Η χαμένη τάξη”, “Απολογία ενός ανθέλληνα” κ.ά. Πεζά: “Παρ’ όλα αυτά”, “Μικρά βήματα”, “Το ημερολόγιο του καύσωνα”, “Τολμηρές ιστορίες”. Φιλοσοφία: “Ο δρόμος της επικοινωνίας”, “Ο Έλληνας Βούδας”, “Το απόλυτο και το τάβλι”. Ποίηση: “Το βιβλίο των γάτων”, “Ποιήματα 1950-1990”. Τα τελευταία του βιβλία είναι αυτοβιογραφικά αφηγήματα. ‘Έχει δημοσιεύσει μεταφράσεις ποιημάτων από αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, λατινικά κι έχει επίσης μεταφράσει τις “Φωνές του Μαρρακές” του Elias Canetti. Έχει μεταφραστεί μόνο σε γλώσσες που δεν γνωρίζει (ιταλικά, ισπανικά, βουλγαρικά, τουρκικά). Το 1962, άρχισε να εργάζεται στη διαφήμιση. Η εταιρία που ίδρυσε το 1965 ανέβηκε γρήγορα στις πρώτες θέσεις της ελληνικής αγοράς. Εκτός από τις επιτυχημένες εμπορικές διαφημίσεις, η εταιρία διακρίθηκε για τις κοινωφελείς πρωτοβουλίες της (π.χ. το σήμα “Δεν ξεχνώ” για την Κύπρο, ή τη Βιβλιοθήκη ΔΔ”). Το 1983 αποσύρθηκε από την επιχειρηματική δραστηριότητα για να ασχοληθεί αποκλειστικά με το γράψιμο. Από το 1979 δημοσιογραφεί: επώνυμες στήλες στα περιοδικά “Επίκαιρα”, “4Τροχοί”, “Τέταρτο”, “Φωτογράφος”, “Status”, “Odyssey”, “RAM”, και στις εφημερίδες “Το Βήμα”, “Καθημερινή”, “Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία”, “Έθνος της Κυριακής”, “Lifo”. Ήταν ο πρώτος Έλληνας συγγραφέας που δημιούργησε τηλεοπτικές εκπομπές. Συντόνιζε παλαιότερα την εκπομπή “Μια ταινία – μια συζήτηση”. Επανήλθε το 1987 με την εκπομπή “Διάλογοι”, το 1991 με τις “Περιπέτειες Ιδεών” και το 1999 με τις “Μεγάλες Παρεξηγήσεις”. Στο ραδιόφωνο ανήκε στην ιδρυτική ομάδα του “9.84 FM”. Αργότερα είχε εκπομπές και στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Στο ενεργητικό του έχει δύο δημοσιογραφικά βραβεία και δέκα παραιτήσεις. Από το 1950 φωτογραφίζει. Έχει δημοσιεύσει δύο φωτογραφικά άλμπουμ, έχει κάνει τρεις εκθέσεις φωτογραφίας και έχει κρατήσει φωτογραφικές στήλες σε περιοδικά. Από παλιά ενδιαφερόταν για την τεχνολογία (αυτήν που αποκαλεί “προεκτατική”) με ιδιαίτερη έμφαση σε αυτοκίνητα και υπολογιστές, με αποτέλεσμα, πολυετείς συνεργασίες με ειδικές στήλες σε περιοδικά αυτοκινήτου και πληροφορικής. Ήταν επίσης ο πρώτος Έλληνας συγγραφέας που απέκτησε δικό του τόπο στο Internet (www.ndimou.gr). Το 1997 το Δημοτικό Συμβούλιο της Ερμούπολης, πατρίδας της μητέρας του, τον ανακήρυξε επίτιμο δημότη. Το 2000 τιμήθηκε με το μετάλλιο “Δημήτρης Μητρόπουλος”.
