7/9/26
γράφει: ο Ευστάθιος Δαφνομήλης
- Το 2015 σε μια αεροπορική επίδειξη στο Shoreham της Αγγλίας ένα αεροσκάφος Hawker Hunter Τ7 ηλικίας περίπου 60 ετών πραγματοποιώντας ανεπιτυχώς ένα loop σε πολύ χαμηλό υψόμετρο (50μ), έπεσε πάνω σε δημόσιο δρόμο και σκότωσε 11 ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους 16.
Κατά την μετέπειτα διαδικασία διερεύνησης του δυστυχήματος από τον Κλάδο Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων του Ην. Βασιλείου (AAIB), σε μια στατιστική καταγραφή των δεδομένων της δικαιοδοσίας του παρατηρήθηκε πως ενώ στην γενική Αεροπορία συμβαίνει 1,5 θανατηφόρο ατύχημα ανά 100.000 ώρες πτήσης, στις αεροπορικές ΕΠΙΔΕΙΞΕΙΣ ο λόγος αυτός μετατρέπεται σε 456 ατυχήματα ανά 100.000 ώρες, με την παραδοχή πως ένα display item έχει διάρκεια κατά μέσο όρο 8 λεπτά.
Δηλαδή, ανά ώρα πραγματικής επίδειξης ο κίνδυνος είναι τάξεις μεγέθους μεγαλύτερος, όχι επειδή «οι πιλότοι είναι χειρότεροι», αλλά επειδή πετούν σε πολύ στενά περιθώρια ύψους, ενέργειας και χρόνου αντίδρασης.
Ο Des Barker, Πτέραρχος, δοκιμαστής πιλότος και πιλότος επιδείξεων της SAAF και συγγραφέας του βιβλίου/εγχειριδίου “Zero Error Margin – Airshow Display Flying Analysed” αναλύοντας 118 ατυχήματα επιδείξεων βρήκε ότι το 69% των ατυχημάτων συνέβη στην ίδια την επίδειξη και το 31% στην πρόβα.
Η διαφορά αποδίδεται στην πίεση να «βγει το σόου» μπροστά στο κοινό.Παρόμοια κατανομή δίνει και ανάλυση της ICAS από αμερικανικά air shows 1997–2018: δηλαδή περίπου 67% των ατυχημάτων στην επίδειξη, και περιπου 30% στην πρόβα.
Ωστόσο, πηγές στρατιωτικής και πολιτικής ασφάλειας τονίζουν ότι δεν πρέπει να μοιράζονται τα ατυχήματα επιδείξεων στις συνολικές ώρες του στόλου. Η επίδειξη είναι σύντομη, χαμηλή, με ελιγμούς κοντά στα όρια και λίγα «παράθυρα» διαφυγής. Οι συνήθεις ασκήσεις έχουν μεγαλύτερα ύψη ασφαλείας, επαναλήψεις και δυνατότητα διακοπής.
Και εδώ ακριβώς είναι το σημαντικό σημείο: Η άσκηση εκπαιδεύει στο ρόλο του αεροσκάφους, συνήθως με χώρο και ύψος για αποφυγή ή επανάληψη. Η επίδειξη συμπιέζει το ίδιο αεροσκάφος σε μικρό, χαμηλό, δημόσια ορατό box, με εγκεκριμένα αλλά στενά ελάχιστα. Αν χαθεί ενέργεια ή έλεγχος εκεί, το περιθώριο αντίδρασης είναι δευτερόλεπτα και ο πιλότος οφείλει πρώτα να κρατήσει το αεροσκάφος μακριά από θεατές και περιοίκους — κάτι που σε πολύ χαμηλό ύψος μπορεί να μην αφήνει ούτε έξοδο με κάθισμα.
Επειδή είδα να σχολιάζεται δριμύτατα το τι ηλικία έχει το αεροσκάφος, στο δυστύχημα του Airshow δεν έχει καμμία απολύτως σημασία.
Πρώτον διότι στα airshow επιδεικνύονται και αεροσκάφη που έχουν ολοκληρώσει την υπηρεσία τους και εκτίθενται/πετούν ως εν ζωή ιπτάμενα μουσεία.
Δεύτερον διότι ο συγκεκριμένος τύπος αεροσκάφους (50+ ετών όπως παρατήρησαν πολλοί) είναι ακόμα επιχειρησιακά ικανός μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια αποστόλων.
Θυμίζω πως αυτή τη στιγμή στο μεγαλύτερο ενεργό πολεμικό μέτωπο του πλανήτη πετούν και πολεμούν και απο τις δυο πλευρές αεροσκάφη ηλικίας μεγαλύτερης και από 50 έτη. Σε έναν καθολικό πόλεμο χρειάζεσαι όχι μόνο ποιότητα, αλλά και αριθμούς και όγκο πυρός. Και είναι βέβαιο πως αν φτάσουμε εκεί, θα αναστηθούν πολλά “μουσεία” τα οποία δεν πρέπει κανείς να τα βλέπει ως υπερσύγχρονους μοναχικούς μαχητές σε κλειστές αερομαχίες, αλλά και ως ενδεχομένως πεπαλαιωμένες πλατφόρμες άφεσης όπλων, ως διώκτες δρόνων, ως εκτελεστές υποστηρηκτικών υπηρεσιών, κορεσμού, διείσδυσης, κατόπτευσης και ο,τιδήποτε μπορεί να φανεί χρήσιμο προς τον γενικό σκοπό.
Το ερώτημα εν τέλει (για εμένα) είναι το αν αξίζει για αυτές τις λίγες ώρες τέρψης του κοινού σε μια ιδιωτική δραστηριότητα, να τίθενται σε κίνδυνο αφύσικο προς την αποστολή τους, τα πληρώματα και τα πολεμικά μέσα που αποτελούν την απολύτως πρώτη γραμμή άμυνας και υπεράσπισης της Πατρίδας μας.Θυμίζω (πάντα επειδή θέλουμε να γίνουμε Ισραήλ) πως το Ισραήλ δεν πραγματοποιεί τέτοιες επιδείξεις airshow ούτε συμμετέχει στο εξωτερικό, όμως στην Ημέρα Ανεξαρτησίας του, πραγματοποιεί flyover με μαχητικά πάνω από πόλεις και βάσεις της χώρας ενώ στην αποφοίτηση της σχολής χειριστών γίνεται μια μικρή επίδειξη με την ομάδα ακροβατικών με Τ-6 Texan “Efroni”.
Το T-6 Texan II είναι εκπαιδευτικό turboprop. Σχεδιάστηκε για εκπαιδευτικό διότι κινείται με χαμηλότερη ταχύτητα, έχει καλή ορατότητα και ακροβατική ικανότητα σε ύψη που ένας εκπαιδευτής προλαβαίνει να διορθώσει. Η επίδειξη γίνεται κοντά στο φάσμα για το οποίο σχεδιάστηκε το αεροσκάφος.
Ένα Phantom στην επίδειξη κάνει το αντίθετο: παίρνει αεροσκάφος υψηλής ενέργειας, μεγάλης μάζας και ακτίνας στροφής και το στριμώχνει σε ένα χαμηλό, στενό box.
Κυρίως όμως θέτει σε αχρείαστο κίνδυνο δυο από τα σημαντικότερα asset που διαθέτει η χώρα μας: δύο έμπειρους χειριστές, δύο καλούς πατριώτες, δύο υγιή, παραγωγικά μέλη της κοινωνίας μας που αφήνουν πίσω τους οικογένειες.
