Η φωτογραφία είναι από τη διδασκαλία εμού, ενός 81χρονου Καθηγητή στις φοιτήτριες και τους φοιτητές της Ιατρικής. Όμως δεν σας κρύβω, πως διδάσκομαι και εγώ από τα νιάτα.
24/8/2026
Γράφει: ο Χρήστος Κίττας
- Φίλες και φίλοι μου, παρακολουθώ με ιδιαίτερη προσοχή τη συζήτηση για τα δημόσια και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια , για τις άδειες λειτουργίας και την ανάκληση τους από μερικά ιδιωτικά και βεβαίως τις αντιπαραθέσεις και τις , ως συνήθως, συχνά τοξικές αντεγκλήσεις τους.
Ρωτάω τώρα τους πάντες τελείως καλόπιστα. Αυτό είναι το πρόβλημα της Παιδείας στη χώρα μας σήμερα;
Λησμονούμε πως: α) ο αριθμός των νέων της σχολικής ηλικίας στην Ελλάδα διαρκώς λιγοστεύει (υπογεννητικότητα); Οι γεννήσεις υποχωρούν ταχέως ,οι μαθητές στα σχολεία ελαττώνονται και σχολεία τίθενται σε αναστολή λειτουργίας. Αυτή η δημογραφική πραγματικότητα θα φτάσει με ορμή στα Πανεπιστήμια συνολικά, μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία.Τα διαρκώς μειούμενα σε αριθμό παιδιά του σημερινού δημοτικού θα σπουδάσουν σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα στο τέλος της δεκαετία αυτής . ( Μικρότερες λοιπόν θα είναι τότε οι ανάγκες για Πανεπιστημιακά τμήματα στην χώρα . Τι θα γίνει;) . Και άν ακόμα υπάρξει πληθώρα ξένων φοιτητών ( μακάρι ) , το θέμα μας δεν είναι η ευημερία των Πανεπιστημίων, αλλά το πώς θα σπουδάσουν ουσιαστικά τα Ελληνόπουλα , από τα οποία προσδοκούμε να ανορθώσουν τη χώρα μας.
β) εν τω μεταξύ, στην διάρκεια της δεκαετίας που τρέχει εξελίσσονται ραγδαίως η τεχνητή νοημοσύνη , η βιοτεχνολογία, η γενετική, η ρομποτική , η επιστήμη των δεδομένων κλπ , κλπ ,κλπ ,συμπεριλαμβανομένων και των θεωρητικών/ κοινωνικών επιστημών, που και αυτές επηρεάζονται από τις εξελίξεις . Όλα όσα συμβαίνουν , ήδη μεταβάλλουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα τα όρια μεταξύ των επιστημών ,με αποτέλεσμα την ανάγκη αλλαγών στον τρόπο διδασκαλίας των νεοδημιουργούμενων επιστημονικών πεδίων.
γ) και γεννάται το ερώτημα: Ποιές γνώσεις θα έχουν οι τελειόφοιτες και οι τελειόφοιτοι του Λυκείου, όταν θα εισέλθουν στο Πανεπιστήμιο του 2035 , άν τα νηπιαγωγεία, τα δημοτικά, τα γυμνάσια και τα λύκεια δεν ξεφύγουν από τη λογική της απομνημόνευσης και των κατακερματισμένων γνώσεων και κυρίως , από τη νοοτροπία της διδασκαλίας τους όχι σε ένα σχολείο, αλλά σε ένα κέντρο προετοιμασίας , για τη συμμετοχή τους σε μια εξεταστική διαδικασία ( αδιάβλητη ναι , αλλά μήπως είναι πλέον εκτός εποχής); Αμφιβάλει κανείς , ότι άν δεν κατανοήσουν πρωταρχικά οι ίδιοι οι νέοι ,πως ζουν στην εποχή της διαρκώς παραγόμενης νέας γνώσης ,κάθε προσπάθεια ανταπόκρισης στα νέα δεδομένα θα αποτύχει;
δ) και το κυριότερο:Ποιοι εκπαιδευτικοί θα τους εισαγάγουν στα νέα δεδομένα; Ποιοί θα δημιουργήσουν νέους , ικανούς να μαθαίνουν να σκέφτονται, να αμφισβητούν, να ερευνούν, να ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ, αλλά και να προσαρμόζονται σε έναν κόσμο που συνεχώς μεταβάλλεται και που δεν μπορούμε ακόμα και να τον προβλέψουμε;
Μπορούμε άραγε να αλλάξουμε την εκπαιδευτική κουλτούρα και τις γνώσεις , αλλά και τις δεξιότητες των ήδη υπαρχόντων εκπαιδευτικών μας μέσα σε ένα χρόνο με μία υπουργική απόφαση , ακόμη και άν το επιθυμούν οι πολιτικοί μας ; Όχι βέβαια.
Όλα αυτά απαιτούν τουλάχιστον :ΔΕΚΑΕΤΗ σχεδιασμό και συνετή διαδοχικά εξελλισόμενη υλοποίηση , μέσα σε ένα πνεύμα μη προσχηματικής ΣΥΝΑΙΝΕΣΗΣ και ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ έχοντας προεξοφλήσει προηγουμένως ουσιαστικά την συστράτευση στο εγχείρημα εκείνων που θα το εφαρμόσουν και οι οποίοι θα πρέπει να δεχθούν τη συνεχή επιμόρφωσή τους, δηλαδή των εκπαιδευτικών.
Θα πρέπει όμως αυτοί να αντιμετωπιστούν από την πολιτεία όπως αρμόζει στους στρατιώτες της πρώτης γραμμής (με σαφή προνόμια και όχι με υποσχέσεις). Αυτονόητο είναι ότι τον κύριο ρόλο θα τον έχουν οι νεότεροι εκπαιδευτικοί μας και οι εξειδικευμένοι νεοδιοριζόμενοι.
Κλείνοντας θέτω το ερώτημα: « Τι είδους Παιδεία χρειάζεται μια μικρότερη ( λόγω υπογεννητικότητας) αλλά και γηραιότερη (λόγω της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης) ΕΛΛΑΔΑ για να παραμείνει δημιουργική και ανταγωνιστική στον κόσμο του αύριο ή μάλλον και του σήμερα»;
Άν δεν απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό , τότε κινδυνεύουμε να δίνουμε μια μάχη για το ιδιοκτησιακό καθεστώς ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ του ΧΘΕΣ Δημόσιο ή Ιδιωτικό , την ώρα που άλλες χώρες έχουν ήδη σχεδιάσει και άρχισαν να λειτουργούν το ΣΧΟΛΕΙΟ και το ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ του αύριο.
Όλα αυτά τα έγραψα γιατί ανησυχώ όχι επειδή σήμερα άλλαξαν όσα έμαθα και όσα πίστευα για τον χώρο της Παιδείας/Εκπαίδευσης αλλά επειδή φοβάμαι πως ο κόσμος αλλάζει ταχύτερα από τις προσπάθειες οι οποίες πρέπει να γίνουν, ώστε να παραδώσουμε στα παιδιά μας ένα σχολείο αντάξιο των νέων δεδομένων.
Σας ευχαριστώ για την υπομονή σας !
