Βατός ο ενωτικός δρόμος; Δεν θα τόλεγα για την Ελλάδα… Στη Λάρισα δεν βγαίνει μόνον ο Αυγερινός αλλά κι ο Ενωτικός, όπως κι ένας σημαντικός πολιτισμός . Αντί της επιστροφής μου στη μαγεία των ερτζιανών προέκυψε από καραμπόλες αυτό… Ιστοχώροι υπάρχουν πολλοί αλλά με άρωμα Ελλάδας, λίγοι. Αν άρεσε η προσπάθεια μιλήστε γι΄αυτή. adios amigos Πέτρος Ιωάννου
Ζαχαρούλα Χ. Παπαδάκη, «Νικηταράς Ήρως και Ύβρις», δραματουργία, εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα 2022, σελ. 58
Ο Αφηγητής λειτουργεί ως περσόνα τής συγγραφέως και δραματικής ποιήτριας Ζαχαρούλας Χ. Παπαδάκη: αφ’ ενός παρέχει τις απαραίτητες χωροχρονικές και αιτιοκρατικές πληροφορίες (έτσι ώστε να ικανοποιείται διαρκώς η κλασική «έκθεση», η εκάστοτε απάντηση στα ερωτήματα: πού, πότε, ποιος, πώς, γιατί) κι αφ’ ετέρου να δίδονται εκείνες οι σκηνικές οδηγίες που είναι απαραίτητες για τη διαμεσολάβηση μεταξύ συγγραφικού και σκηνοθετικού-ερμηνευτικού οράματος.
Επειδή η χωροχρονική απόσταση μεταξύ συγγραφής και σκηνικής υλοποιήσεως δημιουργεί διάφορους αντικατοπτρισμούς ετεροκανονικότητας, το τελικό παραστασιακό αποτέλεσμα ετεροκαθορίζεται από πολλαπλούς κι απρόβλεπτους παράγοντες.
Οι υπάρχουσες σκηνικές οδηγίες (με πλάγια στοιχεία εντός παρενθέσεως) σε συνδυασμό με τα λεγόμενα από τον/την/το Αφηγητή (που θα μπορούσε να υποκατασταθεί από φωνή Off-stage, μαγνητοφωνημένη ή ζωντανή – απαλύνοντας έτσι τον προϋπολογισμό τής θεατρικής παταγωγής) δημιουργούν ένα άλλο μετά-κείμενο πεζογραφικού αλλά ουχί πεζολογικού τύπου. Γιατί είναι το ποιητικό στοιχείο που υπερέχει σε αυτή τη σύνθεση, που ακολουθεί όλες τις νεορομαντικές συμβάσεις των νεοκλασικών αποπειρών αναβιώσεως τού αρχαίου δράματος (που δεν είναι όμως πάντα αρχαιόθεμο).
Τα σύγχρονα θέματα περνώντας στον αλλοδιαστασιακό χώρο τού Μύθου (Επανάσταση του 1821, Μικρασιατική Καταστροφή, Κατοχή, Εμφύλιος, Εξορία, Χούντα, βασανιστήρια κ.λπ.) αποκτούν το δυναμικό εκείνο που τα καθιστά οιονεί δραματικά. Η Συλλογική Συνειδητότητα είναι ακόμη τώρα τόσο συναισθηματικώς φορτισμένη που δεν μπορεί να διαγνωστεί η εξάντλησις τού ανθρακοφόρου κοιτάσματος.
Μόνον που εδώ, στην συγκεκριμένη υλοποίηση, τα διαμάντια εμπλουτίζονται διαρκώς από μουσική ενέργεια θυμικής και νοητικής, ψυχοσωματικής εν τέλει διεγέρσεως που σημασιοδοτεί και νοηματοδοτεί το υπερχειλίζον βακχικό στοιχείο, που συνδυάζεται απολύτως και αρμονικώς με το απολλώνιο στοιχείο τής ψύχραιμης κριτικής αποτιμήσεως τής Ιστορίας.
Ο Νικηταράς διαθέτει εδώ όλα τα στοιχεία τού τραγικού ήρωα: από τη δόξα στην πτώση, στην καταστροφή, από το μεγαλείο τής τελείας και ωραίας πράξεως στην έσχατη εξαθλίωση τής επαιτείας κι έπειτα πάλι η σχετική αποκατάσταση με τον Ρώσο πρέσβη τής ταραγμένης εκείνης εποχής σε ρόλο «από μηχανής θεού».
«Έλεον τε φόβον» προκαλεί σε όλους τους σύγχρονους ελληνόφωνους το μαρτύριο και τα βάσανα που υπέστη ο ανιδιοτελής υπέρμαχος τής Ελευθερίας, που ως άλλος Προμηθεύς βιώνει αμφοτέρας τας καταστάσεις: δεσμώτου και λυομένου…
Κακιά μητριά αυτή η πατρίδα που παραγνωρίζει, αγνοεί, περιθωριοποιεί τους ήρωες για να τους αποκαταστήσει μετά θάνατον (ή λίγο πριν). Η Ιστορία έχει το κακό συνήθειο να επαναλαμβάνεται με τραγικωμικότερο κάθε φορά τρόπο. Γι’ αυτό και προέχει η άμεση επιδότηση/επιχορήγηση/ενίσχυση τού ανεβάσματος ετούτου τού κοσμοϊστορικού έργου. Γένοιτο.
Αντιστρέφοντας το μέλλον… επανεκτιμούμε το παρελθόν.
Το χρονικό ενός ήρωα, του Νικήτα Σταματελόπουλου, γνωστότερου ως «Νικηταράς ο Τουρκοφάγος», ο οποίος ήταν οπλαρχηγός και ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, από την παιδική του ηλικία έως τον θάνατό του, με δρώμενα από μάχες που πρωτοστάτησε και διακρίθηκε (Δερβενάκια, Βαλτέτσι, Δολιανά και Βέρβενα, Τριπολιτσά, Αράχωβα, Αγιονόρι, Μεχμέταγα και πολλές άλλες). Τα δρώμενα της ζωής του, όπως εξελίχθηκαν και μετά την απελευθέρωση της Πατρίδας: την παρασημοφόρησή του και τους τίτλους που του απονεμήθηκαν, την
ανιδιοτέλειά του στην προσφορά υλικών αγαθών για την ενίσχυση του αγώνα, την κατάσχεση της περιουσίας του και την άρνηση του ελληνικού κράτους για βοήθεια. Την άδικη κατηγορία εναντίον του για δήθεν συνωμοσία κατά του βασιλιά Όθωνα από κάποιους ξενοκράτες και ξενόδουλους, τη φυλάκισή του στις φυλακές του Παλαμηδίου και της Αίγινας με τα βασανιστήρια που υπέστη, παρά την εν τέλει αθώωσή του, έως την εξασθένιση της υγείας του που είχε σαν αποτέλεσμα να αρρωστήσει από διαβήτη και να τυφλωθεί, καθώς και τον θάνατο της κόρης του, που πέθανε στα χέρια του, αφού πρώτα είχε χάσει τα λογικά της από τη στεναχώρια της.
Ακολουθεί ο πλήρης εξευτελισμός του Ήρωα και η στέρηση σύνταξης με συνέπεια την επαιτεία. Το ενδιαφέρον Ρώσου πρέσβη γίνεται η αιτία να δικαιωθεί εν μέρει από το ελλαδικό κράτος έστω και με καθυστέρηση και εκτός των τίτλων που του απένειμε, του εξασφάλισε μία μικρή σύνταξη και οικία στον Πειραιά όπου διαδραματίζεται το τέλος της ζωής του στα χέρια της πολυαγαπημένης του συζύγου. (Από την παρουσίαση της έκδοσης)
