4/12/2025
- Κάποιες πολύ εύστοχες παρατηρήσεις για το μύθο του Ελ. Βενιζέλου με τις οποίες συμφωνώ και επαυξάνω . Ο Βενιζέλος και το ρεύμα της αναντίρρητης υποτέλειας που εκπροσώπησε στην Ελλάδα ειναι κατά τη γνώμη μου ένας από τους βασικούς ντόπιους υπεύθυνους της κατεύθυνσης που πήραν οι συγκρούσεις και οι εθνοκαθάρσεις στη Βαλκανική που οδήγησαν στη δημιουργία μικρών αντιμαχόμενων κρατών αντι για ένα ισχυρο ομοσπονδιακό Βαλκανικό κράτος που θα μπορούσε να αντέχει την πίεση των αποικιακών δυνάμεων της Δύσης και ταυτόχρονα να μην γίνει δορυφόρος της Τουρκίας (Γιάννης Ραχιώτης).
σημειώνει : ο Χριστόφορος Βλάχος
O Ελ. Βενιζέλος μού ήταν πάντα αντιπαθής- από το Γυμνάσιο σχεδόν, που άρχισε να με συγκινεί η Ιστορία και διάβαζα, χωρίς να καταλαβαίνω κιόλας γιατί…
Επίσης, δεύτερον, πάντα μου έκανε εντύπωση: γιατί να θεωρείται κορυφαίος πολιτικός της νεότερης Ελλάδας;
Στο πρώτο ζήτημα απάντησα σχετικά γρήγορα, ο Ελ. Βενιζέλος ήταν ένα κράμα τυχοδιώκτη – τζογαδόρου αφενός και νάρκισσου – εγωμανή αφετέρου. Συγκέντρωνε στο πρόσωπό του, δηλαδή, τα δύο χαρακτηριστικά με βγάζουν από τα ρούχα μου σε χρόνο μηδέν.
Όσο για το δεύτερο, είναι φαινομενικά απλό: διπλασίασε την Ελλάδα σε έκταση και την έκανε πιο σύγχρονη χώρα. Ε, πώς να μη θεωρείται ο πιο επιτυχημένος; Δεν είναι αυτό όμως: Ο Βενιζέλος είναι ο μόνος που κατόρθωσε αυτό που ονειρεύεται κάθε Έλληνας αστός πολιτικός: Χωρίς να κακοκαρδίσει τον μεγάλο προστάτη (τότε Βρετανία, σήμερα Η.Π.Α.), χωρίς να αποπειραθεί πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και άλλα τέτοια χειραφετητικά για το μικρό ακρωτήρι των Βαλκανίων, να κατορθώσει να κερδίσει όσα περισσότερα μπορεί στα όρια που του τίθενται. Παράλληλα, να νομοθετεί σαν να είναι η Ελλάδα η Αγγλία ή το Βέλγιο, χωρίς δεύτερη σκέψη, επηρεασμένος από εθνικές ιδιομορφίες κ.λπ.
Διαβάζοντας με τα χρόνια, είδα και μια πλευρά που δεν είναι γνωστή, καθώς την ξέπλυνε η κεντρώα μεταπολεμική αντίληψη, που τον βάφτισε “δημοκράτη”: Ο Βενιζέλος ήταν (σχεδόν) φασίστας. Δεν είναι τυχαίο ότι ήταν πολύ γοητευμένος από τον Μουσολίνι, κι αυτός και τα στελέχη του κόμματός του, κάτι που δεν είναι γνωστό.
Ήταν άμεσος υπεύθυνος για όσες (σχεδόν όλες) τις δικτατορίες ή απόπειρες δικτατορίας έγιναν στον Μεσοπόλεμο, όσο ήταν εν ζωή.
Στην τελευταία, μάλιστα, αποτυχημένη απόπειρα, το 1935, τέθηκε ο ίδιος επικεφαλής και, όταν απέτυχε, έφυγε κυνηγημένος στα Δωδεκάνησα για να μη συλληφθεί και πέθανε στο Παρίσι λίγο αργότερα (κανά χρόνο). Μα είναι αυτή κατάληξη για τον “μεγαλύτερο Έλληνα πολιτικό”;Είναι κι άλλα: Δεν είναι ότι δίωκε τους πολιτικούς του αντιπάλους, όλοι το έκαναν τότε. Αλλά μόνο ο Ελ. Βενιζέλος θεσμοθέτησε τα “εγκλήματα γνώμης”
Το 1917, με τον νόμο 755, το 1924 τον “Κατοχυρωτικό”(που δεν ήταν άμεσα δικός του, αλλά της παράταξής του) και το 1929 το “Ιδιώνυμο”. Δεν αρκούσε να κάνεις κάτι κακό, αρκούσε να το σκέφτεσαι ή να το πιστεύεις (π.χ. να δηλώνεις μπροστά σε κοινό ότι συμπαθείς τον κομμουνισμό ή σε άλλη περίπτωση τον βασιλιά)…
Το πάθος του για εξουσία και το μίσος του για τους πολιτικούς του αντιπάλους δεν είχε κανενός είδους ανθρωπιστικό όριο: διέταξε τη σφαγή της Απειράνθου, της Νάξου, το 1917, των φιλοβασιλικών κατοίκων που στασίασαν (μεταξύ αυτών και εγκύων και παιδιών), την εκτέλεση απλών στρατιωτών στη Λαμία το 1918 (που απλώς εκτέλεσαν τις διαταγές των αξιωματικών τους για στάση), ενώ όποιος αρνούνταν να μετάσχει στην εκστρατεία στην Ουκρανία το 1919, οδηγούνταν στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Ναι, καταλαβαίνω, η εποχή κ.λπ., ακόμα και ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου γοητευόταν από την πολιτική βία και τα στρατιωτικά κινήματα. Αλλά, δεν τον θεωρούμε κορυφαίο. Ο κορυφαίος οφείλει να έχει πιο διαχρονικές πολιτικές στάσεις.
