ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ: Η ΧΑΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΑΦΗΣΕΙΣ ΚΑΤΙ ΠΙΣΩ ΣΟΥ

Ο κορυφαίος ηθοποιός συγκινεί μιλώντας για τη μητέρα του, τους γιούς του και το συγκλονιστικό “Da” που κάνει πρεμιέρα αύριο στο Θέατρο Αριστοτέλειον.

Της Σοφίας Αποστολίδου

Κάποιοι άνθρωποι είναι απλά σπουδαίοι. Όχι μόνο γιατί διαθέτουν ένα σπάνιο ταλέντο στην τέχνη τους και ένα μοναδικό χάρισμα να καθηλώνουν το κοινό σε κάθε τους εμφάνιση αλλά και γιατί ξεχωρίζουν για το μεγαλείο της ψυχής τους. Ο Γρηγόρης Βαλτινός δεν είναι απλά ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες ηθοποιούς αλλά και ένας σπάνιος άνθρωπος. Συνομιλήσαμε λίγο πριν την πρεμιέρα του συγκλονιστικού “Da”, ρόλος που του χάρισε για μια ακόμα φορά το βραβείο κοινού. Η βαθιά ευγένεια της ψυχής του ήταν διάχυτη από την πρώτη λέξη της συζήτησης μας όπως και η αγάπη του για την τέχνη του. Ο αγαπημένος ηθοποιός μίλησε για όλα όσα αγαπά και όλα εκείνα που τον απωθούν στο θέατρο καθώς και για το ρόλο του Μακάριου στο Famagusta. Μοιράστηκε τις αναμνήσεις του από τον δικό του Da, την μητέρα του και συγκίνησε μιλώντας για τη σχέση με τους γιούς του. Τέλος μας προσκάλεσε στο υπέροχο “Da” που κάνει πρεμιέρα αύριο Παρασκευή 2 Φεβρουαρίου στο Θέατρο Αριστοτέλειον.

Σας συναντάμε στην πόλη μας στο θέατρο “Αριστοτέλειον” όπου μας παρουσιάζετε το πολυβραβευμένο “DA” που αφηγείται τη “συνάντηση” του Τσάρλι με τον πατέρα του που μόλις έχει φύγει από τη ζωή, μέσω αναμνήσεων. Ποια είναι η πιο έντονη ανάμνηση που έχετε εσείς από τον δικό σας Da, που όπως έχετε εξομολογηθεί είναι η μητέρα σας.

Δεν είναι μια συγκεκριμένη πράξη. Είναι ένας ολόκληρος ψυχισμός. Εμείς οι ηθοποιοί πλησιάζουμε το ρόλο βήμα-βήμα για να τον κυκλώσουμε και να μας κυκλώσει. Σπυρί-σπυρί, στις πρόβες, οι οποίες κράτησαν κάποιους μήνες, συνειδητοποίησα πόσο κοντά είναι αυτός ο άνθρωπος στον ψυχισμό της μητέρας μου. Αντιδράσεις, καλοσύνη, μια αισιοδοξία ακόμα και στα πιο μικρά και ταπεινά πράγματα, όπως: “ Κοίταξε πόσο ευτυχισμένος είμαι που το έχω αυτό! Κοίταξε τι καλά που περνάμε που έχουμε την υγειά μας” και χιλιάδες άλλα πράγματα που τα θεωρούμε τετριμμένα χωρίς να τους δίνουμε σημασία. Και επειδή- δεν ντρέπομαι να το πω παρόλο που δεν με τιμά ιδιαίτερα ως ηθοποιό- εγώ μοιάζω με τη μητέρα μου, ο Da είναι ο ρόλος που με δυσκόλεψε λιγότερο από όλους.

Από τους ρόλους που έχετε ερμηνεύσει ο Da είναι εκείνος που είναι πιο κοντά σας;

Είναι πάρα πολύ κοντά μου. Δεν έκανα δηλαδή αυτές τις τεράστιες προσπάθειες που ακούτε να κατανοήσω το ρόλο. Ο Da αφού ήταν η μητέρα μου ήμουνα και εγώ.

Αυτό δεν έχει μια μεγαλύτερη δυσκολία για έναν ηθοποιό, υπό την έννοια ότι δεν μπορεί εύκολα να αποστασιοποιηθεί από το ρόλο;

Έχετε πολύ δίκιο. Είσαι πιο ασφαλής όταν δεν είσαι εσύ γιατί μπορείς να προσδώσεις πράγματα που έτσι κι αλλιώς δεν τα κατέχεις απόλυτα αλλά αποφασίζεις να τους δώσεις αυτή την καλλιτεχνική μορφή. Όμως είναι πολύ πιο συναρπαστικό όταν είσαι εσύ. Τότε μπαίνεις σε μια δοκιμασία του πώς αυτό το πράγμα θα γίνει τέχνη και θα κατέβει κάτω. Είμαι υπέρ της άποψης που μας λέει ότι τα πράγματα στη σκηνή, είτε σκηνοθετικά είτε σκηνογραφικά είτε ερμηνευτικά, πρέπει να είναι οργανικά σε σχέση με το κοινό. Πρέπει δηλαδή το κοινό να τα κατανοεί και να τα αποδέχεται, όχι με έναν τρόπο εγκεφαλικό, αλλά με έναν τρόπο συναισθηματικό. Να μην καταβάλει το κοινό προσπάθεια με το μυαλό του να ερμηνεύσει “Α, τώρα γιατί το έκανε αυτό ο σκηνοθέτης”, αυτό το πράγμα εμένα καλλιτεχνικά με απωθεί.

Εκείνο που μένει πιο έντονο από μία παράσταση είναι το συναίσθημα που μας χάρισε.

Ακριβώς. Το συναίσθημα είναι το πρώτο εργαλείο του θεάτρου. Και η συγκίνηση φυσικά. Και δεν εννοώ μόνο το κλάμα, τη λύπη. Εννοώ να συν-κινηθούμε με το περιεχόμενο, τον καλλιτέχνη, τους δημιουργούς, τον συγγραφέα, τον σκηνοθέτη, τον σκηνογράφο. Δεν μπορώ να βλέπω ένα σκηνικό διαστημικό στον Τσέχοφ και ότι το έργο διαδραματίζεται, ας πούμε, στον πλανήτη Άρη. Υπάρχει πλέον μια μόδα αποδόμησης η οποία εμένα δεν με βρίσκει καθόλου σύμφωνο και την “πολεμάω” κάθε φορά που βρίσκω ευκαιρία να μιλήσω για την τέχνη μου. Νομίζω ότι κάποιοι συνάδελφοί μου, που τους αγαπώ και τους εκτιμώ για αυτό και τα λέω αυτά, έχουν πάρει ένα λάθος δρόμο. Ξεκινάνε με την φράση: “Για να δούμε τώρα πώς θα κάνουμε σκάνδαλο; Πώς θα γίνουμε το ¨”the talk of the town”; Να κάνουμε αυτή την τρέλα”.

Έχουμε δει πολλές τρέλες στη σκηνή του θεάτρου τελευταία.

Εγώ το θεωρώ, συγνώμη, λίγο μιμητισμό. Επειδή το είδαμε κάπου έξω αποφασίσαμε να το κάνουμε κι εμείς εδώ γιατί: Εντάξει μωρέ, χωριό είναι, τι θα καταλάβουν. Αυτή η νοοτροπία με ενοχλεί αφάνταστα. Εγώ είμαι υπέρ της οργανικής επικοινωνίας. Δεν είμαι υπέρ των πολλών “μπιχλιμπιδιών” σε μία παράσταση. Και δεν το λέω από αδυναμία μοντέρνας αντίληψης. Στις σπουδές μου στο Εθνικό Θέατρο αγγίξαμε και την αποδόμηση και τη “λοξή ματιά” και την ολική ανατροπή στα έργα. Κάναμε ένα διδακτορικό- θα μπορούσα να το πω, γιατί διήρκησε τρία χρόνια- στον Οιδίποδα, στο οποίο ο Οιδίποδας και η Ιοκάστη έχουν απόλυτη γνώση του τι κάνουν. Ο Οιδίποδας φτάνει στη Θήβα ξέροντας ότι θα λύσει το “αίνιγμα του ανθρώπου” και παντρεύεται τη μάνα του για να γίνει βασιλιάς. Και η Ιοκάστη ξέρει ότι αυτός είναι γιος της. Κάναμε μια λοξή ματιά σε ένα κλασικό έργο αλλά στα πλαίσια του πειράματος. Πρέπει να είναι δηλωμένο από την αρχή ότι θα σας δείξουμε πώς μελετάμε ένα έργο. Μην μου το παρουσιάζεις σαν άποψη, την οποία μάλιστα δεν μπαίνεις και στον κόπο να μου δικαιολογήσεις. Έχω ακούσει πολλά νέα παιδιά να λένε: “Τι σαχλαμάρα ήταν αυτό. Δεν κατάλαβα τίποτα. Δεν θα ξαναπάω στο θέατρο”. Και αυτό δεν είναι λυπηρό μόνο για το θέατρο αλλά και για τα ίδια τα παιδιά. Γιατί θα οδηγηθούν στη διασκέδαση του club, της τραπ, που έχουν άλλη μορφή που ενδεχομένως τους εντυπωσιάζει περισσότερο. Και έτσι τους χάνουμε από τις αξίες, τις ιδέες, το λόγο. Χάνουμε την ποίηση, την αισθητική και τελικά την ψυχή του ανθρώπου. Γιατί το θέατρο είναι η ανατομία της ανθρώπινης ψυχής. Είναι η πιο ανθρωποκεντρική τέχνη που τροφοδοτεί τα πάντα. Τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, το τραγούδι.

Αναφερθήκατε στον Οιδίποδα, έναν ρόλο που ερμηνεύσατε μοναδικά μέσα στο Κολοσσαίο της Ρώμης, στη Λατινική Αμερική, στην Αμερική. Στην ερμηνεία σας μάλιστα υποκλίθηκε ο Πολ Νιούμαν. Ήταν αυτή η υπόκλιση η πιο σημαντική της καριέρας σας;

Θα έλεγα ότι ήταν μια πολύ σημαντική στιγμή γιατί συνάντησα έναν άνθρωπο που για μένα ήτανε ένας μύθος, κάτι απρόσιτο. Εμείς αυτούς τους ανθρώπους δεν έχουμε τη δυνατότητα να τους δούμε ποτέ όπως θα μπορούσε να τους συναντήσει ένας Αμερικανός σε ένα εστιατόριο, όπως συναντάνε εμάς εδώ. Πολλές φορές με έχουν συναντήσει, με σταματάνε, μου δίνουν συγχαρητήρια, μου λένε για την παράσταση. Τους είμαστε κάτι φυσικό και προσιτό. Για εμάς όμως είναι ένας μύθος να συναντήσεις έναν άνθρωπο που δεν υπήρχε περίπτωση να τον δεις ποτέ στη ζωή σου. Έπειτα, ο τρόπος του ήταν τόσο ευγενικός. Τόσ0 σεβαστικός που μου έκανε τρομερή εντύπωση. Ένας τόσο μεγάλος σταρ με Όσκαρ να έρθει να προσκυνήσει το ελληνικό θέατρο. Γιατί ήταν το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδος , ο Οιδίπους θεωρείται το μεγαλύτερο έργο της ανθρωπότητας. Είναι η ιστορία του ίδιου του ανθρώπου που είναι έρμαιο της τύχης και των θεών. Αυτής της ανώτερης δύναμης και βούλησης που τον οδηγεί όπου θέλει αυτή.

Εσείς πιστεύετε ότι η Ανώτερη δύναμη είναι εκείνη που μας οδηγεί ή οι επιλογές μας;

Εγώ πιστεύω και τα δύο. Είναι μεγάλη ευκολία να αποδώσεις τη ζωή σου στην τύχη. Να ξυπνάς το πρωί και να κοιτάς τα άστρα ή το φλιτζάνι του καφέ και να λες: “Α, το φλυτζάνι λέει ότι κάτι θα πάθω”. Όχι! Μπορεί να διαισθάνεσαι κάτι. Μπορεί κάποιος να σου πει ότι κάτι θα πάθεις. Αλλά όλη η χαρά της ζωής είναι ο αγώνας του να μην το πάθεις αυτό το πράγμα. Ο αγώνας του να δημιουργήσεις και να αφήσεις κάτι πίσω σου. Να αφήσεις μια καλύτερη γενιά από σένα. Αν έχεις την χαρά και την ευτυχία να κάνεις παιδιά, γιατί δεν είναι όλοι κατάλληλοι να γίνουν γονείς, να φροντίσεις αυτά να γίνουν καλύτεροι από σένα. Αυτό είναι το κληροδότημα και αυτή είναι και η αποστολή μας. Το να συνεχίσουμε τη ζωή. Η ζωή συνεχίστηκε με μας και οφείλουμε να συνεχίσουμε τη ζωή.

Τελικά, τι κάνει έναν πατέρα, καλό πατέρα;

Αχ, είναι μια συνεχής καθημερινή δουλειά, αλλά είναι τόσο ωραία. Είναι μια γυμναστική του αισθήματος και του ενστίκτου. Να καταλάβεις τον άνθρωπο. Να τον προειδοποιήσεις για τις κακοτοπιές που εσύ έχεις υποστεί. Όχι να του τις κρύψεις. Ίσα- ίσα να τις δείξεις. Να τον γεμίσεις με μόρφωση. Οφείλεις λοιπόν να φτιάξει σαν Θεός έναν άνθρωπο- ή δύο ή τρείς ανθρώπους. Αυτό είναι μεγαλειώδες. Και το παιδί, αυτό το αισθάνεται. Το παιδί γεννιέται μέσα στην αλήθεια. Μετά υπεισέρχεται η κοινωνική υποκρισία και η πονηρία. Το παιδί λοιπόν στα πρώτα χρόνια της ζωής του-που διαμορφώνεται κιόλας μέχρι τεσσάρων ετών- αισθάνεται την αλήθεια, αισθάνεται την αγάπη, την αγκαλιά. Αισθάνεται την πρόθεση του γονιού. Αισθάνεται τη δοτικότητα του γονιού. Η φροντίδα του παιδιού δεν θα πρέπει να είναι μια αγγαρεία. Πρέπει να δίνει χαρά και δημιουργικότητα. Και βέβαια τους καρπούς τους απολαμβάνεις όταν αυτό το πλάσμα γίνει άνθρωπος μεγάλος με γνώση, με διαίσθηση, με ευφυΐα, με ένστικτο και φτάνει στο σημείο να σε προστατεύσει πλέον αυτό. Γιατί όσο μεγαλώνεις αδυνατίζεις. Ενώ το παιδί όσο ανδρώνεται και δυναμώνει. Κοιτάξτε πως τα έχει φέρει η ζωή. Σκεφτείτε μια πολύ απλή εικόνα- γιατί εμένα μου αρέσει ο ποιητικός ρεαλισμός σε όλα. Περνάμε ένα φανάρι. Το παιδάκι μας είναι τριών-τεσσάρων χρονών και το κρατάμε εμείς από το χέρι. Και πάτε εξήντα χρόνια μετά και το παιδί κρατάει το γέρο γονιό του από το χέρι. Είναι όλος ο κύκλος της ζωής.

Παράλληλα με τον Da μας χαρίζεται και μια συγκλονιστική ερμηνεία ενσαρκώνοντας τον Μακάριο στην σειρά Famagusta. Ήταν πραγματικά συγκλονιστικό το πόσο έντονα συναισθήματα καταφέρατε να μεταφέρετε μέσα σε μία τόσο λιτή σκηνή, μόνο με τη φωνή σας και την ερμηνεία σας.

Το διάγγελμα είναι αμέσως μετά την απόπειρα δολοφονίας. Φανταστείτε τώρα αυτή τη σκηνή να τη “στολίζεις” με διάφορες “σαχλαμαρίτσες” οπτικές, λεκτικές, υποκριτικές. Nα έβαζες τον Μακάριο να τα λέει αυτά πάνω σε ένα ποδήλατο- γιατί έχουμε δει και τέτοια πράγματα. Και λες: “Γιατί ρε παιδί μου; Γιατί το κάνεις;” Αυτή η εικόνα είναι κόντρα με το περιεχόμενο.

Πώς είναι για έναν Da να συνεργάζεται με τον γιο του; Και αναφέρομαι στη συνεργασία με το γιο σας τον Νικηφόρο που είναι ένας εκ των σεναριογράφων της σειράς Famagusta.

Ο Νικηφόρος γράφει εδώ και πολλά χρόνια, δέκα περίπου. Έχει σπουδάσει Media Communication, σκηνοθεσία και σενάριο. Έχει κάνει διδακτορικό στην Αμερική. Είναι σπουδαγμένο το σενάριο στον Νικηφόρο. Δεν είναι μια ευκαιριακή δουλειά. Είναι σπουδαίο να συνεργαζόμαστε. Περικλείει περίπου αυτά που σας είπα, έρχεται η στιγμή που ο Νικηφόρος με συμβουλεύει και για ένα έργο και για την ερμηνεία μου και για το πώς θα φερθώ σαν καλλιτέχνης προς τα έξω και για τις επιλογές μου. Και πολλές φορές καθόμαστε και συζητάμε. Με βοηθάει στις μεταφράσεις των έργων. Είναι λοιπόν κάτι που σε γεμίζει τόση χαρά, το παιδί αυτό που μεγάλωσες να έχει γίνει καλύτερο και πνευματικά ανώτερο από σένα σε πολλές περιπτώσεις. Στο Da λοιπόν, για να έρθουμε και στο έργο, η αγάπη και η φροντίδα είναι στο απόλυτο γιατί ο Τσάρλι δεν είναι βιολογικό παιδί του Da. Αρκεί να σας πω μια φράση του έργου η οποία λέει: “Είσαι περισσότερο παιδί μου γιατί δεν είσαι δικό μου”. Τι σημαίνει αυτό σε μια θεατρική παράσταση που το λέει ένας ήρωας; Σημαίνει ότι έχω επιλέξει να αγαπάω. Έχω επιλέξει να δίνω, έχω επιλέξει να συνεχίσω τη ζωή ακόμα και αν δεν είναι η βιολογική μου συνέχεια. Σημαίνει επίσης ότι όλα τα παιδιά του πλανήτη είναι δικά μου. Σκεφτείτε πόσα άγρια ένστικτα θα είχαν κατασταλεί εάν όλοι οι άνθρωποι ένιωθαν έτσι. Και σκεφτείτε πόσο υποδόρια λειτουργεί αυτό το ευεργετικό συναίσθημα στις ψυχές των ανθρώπων. Ένα συναίσθημα που το παίρνει κανείς βλέποντας μια θεατρική παράσταση. Η συνεργασία μου με τον Πέτρο Ζούλια και η ευαισθησία με την οποία έχτισε αυτή την παράσταση είναι υποδειγματική. Πραγματικά με βοήθησε πάρα πολύ στο να κατανοήσω ότι ο Da είμαι εγώ.

https://youtube.com/watch?v=WW22k0rBZxg%3Ffeature%3Doembed

ΙΝFO:

Dα

Που: Θέατρο Αριστοτέλειον

Πότε: Από 2 έως 25 Φεβρουαρίου

Ημέρες και ώρες παράστασης: Κάθε Παρασκευή στις 21.00

Σάββατο στις 18.00 (Λαϊκή Απογευματινή) και στις 21.00

Κυριακή στις 18.30

Αγορά εισιτηρίων: Dα – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Λίγα λόγια για το έργο:

Ο Γρηγόρης Βαλτινός ερμηνεύει τον ομώνυμο και πρωταγωνιστικό ρόλο, που αγάπησε το κοινό και που του χάρισε το Βραβείο Ανδρικού Ρόλου Αθηνοράματος.

Μαζί του οι Μιχάλης Οικονόμου, Γιώργος Σουξές, Νεκταρία Γιαννουδάκη, Κωνσταντίνα Κλαψινού, Λάμπρος Κωνσταντέας και Βασίλης Παπαδημητρίου. Στο ρόλο της μητέρας, η Ταμίλλα Κουλίεβα.

Το θεατρικό έργο «Da», του Ιρλανδού συγγραφέα Χιού Λέοναρντ, σκηνοθετεί ο Πέτρος Ζούλιας, σε μετάφραση Αντώνη Γαλέου, μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα.

Λίγα λόγια για την υπόθεση:

Ο Τσάρλι Τάιναν,, παιδί υιοθετημένο, επιστρέφει στην πατρίδα του μετά το θάνατο του πατέρα του. Στο πατρικό του «ζωντανεύουν» οι γονείς του, ο νεαρός εαυτός του και ιδιαίτερες στιγμές που σημάδεψαν τη ζωή του και τον επηρεάζουν ακόμα και στο παρόν του. Ο «DA» (από το αγγλικό daddy) αποτελεί το πιο καθοριστικό πρόσωπο της ζωής του.