14/7/2025
- Τέτοιες μέρες του 1949, ο Τίτο έκλεισε τα ελληνογιουγκοσλαβικά σύνορα, μετατρέποντας σε όνειρο θερινής νυκτός την επιδίωξη του ΔΣΕ (ΚΚΕ) για απόσπαση της Μακεδονίας μας από τον εθνικό κορμό! Η εξασφάλιση της βοήθειας του Τίτο ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για τον «Τρίτο Γύρο», καθώς μέσω Γιουγκοσλαβίας διερχόταν ο κύριος όγκος της σοβιετικής βοήθειας προς τον ΔΣΕ.
Επίσης, στην Γιουγκοσλαβία κατέφευγαν οι συμμορίτες του ΔΣΕ,όταν καταδιώκονταν από τον ελληνικό στρατό, σε νοσοκομεία της Γιουγκοσλαβίας νοσηλεύονταν οι τραυματίες, κι από γιουγκοσλαβικό έδαφος εξέπεμπε ο ραδιοφωνικός σταθμός τους.
Η απόφαση αυτή του Τίτο, ήταν φυσική συνέπεια της ρήξης του με τον Στάλιν, που κορυφώθηκε στις 28 Ιουνίου 1948, με την αποπομπή της Γιουγκοσλαβίας από την Κομινφόρμ, λόγω «οπορτουνιστικής και αντισοβιετικής πολιτικής».
Τα αίτια της ρήξης ήταν τα μεγαλεπήβολα σχέδια του Τίτο, για «Βαλκανική Ομοσπονδία», μια ΕΣΣΔ των Βαλκανίων, με επικεφαλής τον ίδιο, σε ρόλο «Στάλιν των Βαλκανίων». Το σχέδιο, για το οποίο είχε άγνοια ο Στάλιν, αποκαλύφθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1948, με μια δήλωση του ηγέτη της Βουλγαρίας, Γκεόργκι Ντιμιτρόφ, περί της πιθανής ομοσπονδίας των βαλκανικών κρατών.
Ακολούθησε άγρια κατσάδα από τον Στάλιν και «αυτοκριτική» από τον πανικόβλητο Δημητρώφ, που τον ίδιο χρόνο αποχαιρέτησε αιφνιδίως τον μάταιο τούτο κόσμο, σε ηλικία μόλις 67 ετών, σε νοσοκομείο της Μόσχας (τον δηλητηρίασαν). Εκλήθη και ο Τίτο στην Μόσχα, για «εξηγήσεις», αλλά ήξερε καλά τι τον περιμένει και δεν πήγε.
Στην αρχή, το ΚΚΕ τήρησε στάση φαινομενικής ουδετερότητας, εφόσον εξαρτάτο απόλυτα από την Γιουγκοσλαβία. Έτσι, η βοήθεια του Τίτο δεν διακόπηκε αμέσως, το καλοκαίρι του 1948, αλλά μειώθηκε.
Στις 30-31 Ιανουαρίου 1949, πραγματοποιήθηκε στις Πρέσπες η σύνοδος της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, που εξέδωσε την γνωστή επαίσχυντη απόφαση: «Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σαν αποτέλεσμα της νίκης του ΔΣΕ και της λαϊκής επανάστασης, ο μακεδονικός λαός θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάστασή του έτσι όπως το θέλει ο ίδιος, προσφέροντας σήμερα με το αίμα του για να την αποχτήσει». Η απόφαση αυτή ικανοποίησε τον Τίτο, καθώς σήμαινε πως αν ο ΔΣΕ «απελευθέρωνε» την Μακεδονία, θα ακολουθούσε η ενσωμάτωσή της στην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
Όμως, λίγες μέρες μετά την σύνοδο της 5ης Ολομέλειας, συνήλθε στο Βίτσι η 2η Ολομέλεια του ΝОФ (της σλαβομακεδονικής συνιστώσας του ΔΣΕ – της πιο βασικής, καθώς οι 12.000 από τους 18.000 αντάρτες ήταν «Σλαβομακεδόνες»), παρουσία του Ζαχαριάδη. Εκεί πάρθηκε απόφαση, πως στο συνέδριο του ΝОФ που επρόκειτο να γίνει τον Μάρτιο:«Θα ανακηρυχθεί η ένωση του μακεδονικού λαού σε ένα ενιαίο, ανεξάρτητο, ισότιμο μακεδονικό κράτος».
Η απόφαση αυτή δεν άρεσε καθόλου στον Τίτο, καθώς σήμαινε πως το ΚΚΕ δε θα τηρούσε την συμφωνία, για ένταξη της ελληνικής Μακεδονίας στην Γιουγκοσλαβική. Αρχικά, η οργή του Τίτο εκφράστηκε με τηλεγράφημα του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας προς το ΚΚΕ, στο οποίο ζητούσε εξηγήσεις, σε έντονο ύφος:«Να μας εξηγήσετε ποια κίνητρα σας εξώθησαν για να θέσετε έτσι το ζήτημα και να μας ενημερώσετε για την περαιτέρω θέση σας ή με επιστολή ή ερχόμενοι εδώ».
Ακολούθησαν απαντήσεις και ανταπαντήσεις, δεν βρέθηκε άκρη και ο Τίτο συνειδητοποίησε πλέον ότι το ΚΚΕ του παίζει άσχημο παιχνίδι. Έτσι, στις 6 Μαρτίου, ο συνεργάτης του Τίτο, Μοσέ Πιγιάντε, έγραψε ένα άρθρο στο επίσημο κομματικό όργανο του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Στο άρθρο αυτό, κατηγόρησε ευθέως το ΚΚΕ και το ΚΚ Βουλγαρίας, ότι -με εντολή Στάλιν- συνωμοτούν για την απόσπαση της ελληνικής και της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας (του Βαρδάρη) και την εν συνεχεία ένταξή τους στην «Μεγάλη Βουλγαρία». Περίμενε τέσσερις μήνες, μήπως αλλάξει η κατάσταση, δεν άλλαξε τίποτα, κι έκλεισε τα σύνορα.
Τα σχόλια, δικά σας!
Πηγές:
Β. Κόντη και Σ. Σφέτα, «Εμφύλιος Πόλεμος – Έγγραφα από τα γιουγκοσλαβικά και βουλγαρικά αρχεία».
«Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, 1939-1949», τόμος Β2, έκδοση του Τμήματος Ιστορίας του ΚΚΕ.
Αλιευμένο από: την Αμαλία στο Instagram
