Σαν σήμερα στις 14 Σεπτεμβρίου 1867 ο Μαρξ εξέδωσε τον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου.
Γράφει: ο Yiànnis Mavros
Ένα έργο σταθμός, στον απελευθερωτικό αγώνα της ανθρωπότητας και των εργαζομένων. Ένα έργο καθοριστικό για τη μελέτη του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και του τρόπου αντιμετώπισης των καταναγκασμών του κυρίαρχου συστήματος. Ένα έργο που ανήκει στην μεγάλη κληρονομιά της ανθρωπότητας στον αγώνα της για την απελευθέρωση της από κάθε είδους εκμετάλλευση…
Ανάρτηση Ηλία Νικολόπουλου
Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου
Παντείου Πανεπιστημίου
Πρώην μέλος ΚΕ ΔΗΚΚΙ
Σχόλιό μου:
Ένα έργο που πολλοί σχολιάζουν μα λίγοι μελετούν και ελάχιστοι κατανοούν, ένα έργο που γέννησε η γνώση, η πίστη και η αυτοθυσία του Μάρξ και που δεν θα έβλεπε ποτέ το φως της ημέρας χωρίς τον Ένγκελς που εξέδωσε μετά θάνατον του Καρόλου τους δύο επόμενους τόμους.
Εκτός από επιστήμη το έργο είναι ποίηση, είναι δημιουργία, γέννα ανολοκλήρωτη, αγωνία και αγώνας υπέρβασης της πολιτικής οικονομίας χάριν της επανάστασης, ενώ προέκυψε από την ήττα των επαναστάσεων του 1848 και αποτέλεσε την αντίστιξη στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, χωρίς το οποίο όμως δεν θα υπήρχε.
Κορυφαίοι μελετητές του η Ρόζα Λούξεμπουργκ, ο Ρούντολφ Χίλφερντινγκ και πολλοί νεώτεροι.
Ανυπέρβλητο «πρόβλημα» για τους οικονομολόγους η θεωρία της αξίας που δεν είναι θεωρία που «εξηγεί»
ή «προσδιορίζει» τις τιμές αλλά το θεμέλιο της ανάλυσης της υπεραξίας και της εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης από το κεφάλαιο και συνεπώς η πηγή της συσσώρευσής του που γεννάει κρίσεις. Η θεωρία της αξίας του Μάρξ, αντίθετα από τις θεωρίες των αγγλοσαξώνων οικονομολόγων*, είναι η βάση της θεωρίας του χρήματος που αντιδιαστέλλεται ριζικά από το το «χρήμα» που «γεννάει» το χρέος, διάκριση που επιτρέπει να κατανοήσει κανείς τις κρίσεις του καπιταλιστικού συστήματος σε όλη τους την πολυπλοκότητα, τόσο την Μεγάλη Ύφεση του μεσοπολέμου όσο και την μεταπολεμική περίοδο μέχρι τις μέρες μας.
Πολλοί άσχετοι υποστηρίζουν ότι ο Μάρξ ως οικονομολόγος είναι ξεπερασμένος. Μεγάλο λάθος! Είναι πιό επίκαιρος παρά ποτέ, ιδίως μετά το 1989 και την επικράτηση παγκοσμίως του καπιταλιστικού συστήματος.
Άλλη μια ειρωνεία της Ιστορίας!
- Οι αγγλοσάξωνες οικονομολόγοι, τόσο οι κλασσικοί όσο και οι νεο-κλασσικοί, δεν εδράζουν την θεωρία του χρήματος στη θεωρία της αξίας και κατά συνέπεια δεν κάνουν θεωρητική (παρά μόνο εμπειρική) διάκριση μεταξύ χρήματος-εμπορεύματος και χρήματος-χρέους. Ο Κέϋνς, που μελέτησε επισταμένα τόσο την ιστορία όσο και την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα, δεν αποτελεί εξαίρεση γιατί δεν είχε θεωρία της αξίας. Δεν πρόλαβε να ζήσει για να δεί δημοσιευμένη την περίφημη πραγματεία των εκατό σελίδων του φίλου του, επίσης καθηγητού στο Κέιμπριτζ, Πιέρρο Σράφφα με τίτλο «Παραγωγή εμπορευμάτων μέσω εμπορευμάτων». Αν και ο τίτλος παραπέμπει στον Μάρξ, που από την εποχή των Grundrisse, δέκα τόσα χρόνια πριν από τη δημοσίευση του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου, χαρακτήριζε τον καπιταλισμό ως σύστημα «γενικευμένης παραγωγής εμπορευμάτων», όπου και η εργατική δύναμη και το χρήμα έχουν γίνει (ιδιαίτερα) εμπορεύματα, ο Σράφφα είναι τελικά «νεο-ρικαρντιανός» (και μάλιστα ο γεννήτορας της σχολής αυτής) υπό την έννοια ότι η θεωρία του της αξίας δεν περιέχει το χρήμα και περιορίζεται στην «πραγματική οικονομία». Αν προλάβαινε και αν είχε μελετήσει Μάρξ ίσως θα επιχειρούσε να υπερβεί την θεωρία του Ρικάρντο που σίγουρα γνώριζε, όπως και τις θεωρητικές έρευνες του Σράφφα που κυοφορούνταν επί δεκαετίες. Ήταν όμως πρακτικός άνθρωπος της δράσης, «πολιτικός» και αυτός όπως ο Μάρξ αλλά μεταρρυθμιστής, όχι επαναστάτης, που έθεσε ως σκοπό του την διάσωση τοου καπιταλισμού, προσυπογράφοντας προφανώς τη ρήση του μεγάλου αντιπάλου του Τσώρτσιλ, σύμφωνα με τον οποίο ο καπιταλισμός «βρωμάει» αλλά παρ’ όλα αυτά είναι «το καλλίτερο σύστημα»! Έχοντας όμως αποτύχει, τόσο στον μεσοπόλεμο, να σώσει τον καπιταλισμό από τον «χρυσούν κανόνα» που οδήγησε στη Μεγάλη Ύφεση, όσο και μεταπολεμικά να βάλει «τη σφραγίδα του» στο «αρχιτεκτόνημα» του Bretton Woods που έθεσε το πλαίσιο της ανάπτυξης από το 1945 μέχρι το 1973 αλλά κατέρρευσε έκτοτε με πάταγο, μπορεί να υποθέσει κανείς ότι αν ζούσε σήμερα θα ήταν ίσως ο κορυφαίος «νεο-μαρξιστής» ή, όπως ο Μάρξ βάδισε και πάλεψε «καβάλα», όπως εντίμως παραδέχθηκε, σε «ώμους γιγάντων», από τον Αριστοτέλη μέχρι τον Χέγκελ και από τον Άνταμ Σμιθ μέχρι τον Ρικάρντο και τον Μάλθους και από τον Φουριέ και τον Σαιν Σιμόν μέχρι τον Προυντόν και τον μεγάλο του αντίπαλο αναρχικό της Πρώτης Διεθνούς Μπακούνιν, έτσι και ο Κέϋνς μπορεί, «καβάλα» και στον Μάρξ να γίνονταν ο μεγαλύτερος οικονομολόγος όλων των εποχών.
Ο Μάρξ όμως δεν ήταν μόνο οικονομολόγος ή δημοσιολόγος ή πολιτικός ή φιλόσοφος ή ποιητής.
Ήταν ο μεγάλος τραγικός του 19ου αιώνα που «γέννησε» τους μεγάλους τραγικούς του 20ου.
Είθε τα «παιδιά» του στον 21ο να έχουν διαφορετική μοίρα. Για το καλό όλων μας!
- αλιευμένο από: Yiànnis Mavros
