Αγαπητοί φίλοι, πρό τριών ημερών σας υποσχέθηκα ν αναφερθώ στα βασικά τού βίου των γυναικών στήν Αρχαία Σπάρτη, διότι πολλά φημολογούνται ανεύθυνα.
Ιδού λοιπόν :
Οι γυναίκες στην αρχαία Σπάρτη, λάμβαναν μόρφωση από τά νεανικά τους χρόνια ( από 6 ετών ), χωρίς να μπαίνουν στην αγωγή. Εγυμνάζοντο γυμνές με τούς νέους χωρίς αιδώ στα γυμναστήρια, φορούσαν « μίνι» χιτώνα ( περονήτης ελέγετο) και όπως ήσαν ξανθές ψηλές και καλογυμνασμένες, ήσαν « χάρμα ιδέσθαι ». Επειδή φαίνοντο οι μηροί τους, ο αρχαίος λυρικός ποιητής ΙΒΥΚΟΣ ,τίς απεκάλεσε « φαινομηρίδες », χαρακτηρισμό τον οποίο επαναλαμβάνει ο Ευρυπίδης στην Ανδρομάχη.
Αυτά συνέβαιναν στην Αρχαία Σπάρτη ,όταν στην Αθήνα, οι Αθηναίοι είχαν τίς γυναίκες τους κλεισμένες στό γυναικωνίτη.
Στή Σπάρτη λοιπόν οι γυναίκες είχαν ισοτιμία και ισονομία με τούς άνδρες στο πλαίσιο τής οικογενειακής μονάδος και είχαν σαφή και καθορισμένη διάκριση ,στη συμμετοχή στα κοινωνικά και Πολιτικά δρώμενα τής πόλης. Παρά την ίση αντιμετώπιση των γυναικών από την πολιτεία, οι γυναίκες στην αρχαία Σπάρτη δεν διέθεταν ψήφο. Το γεγονός τής ισότιμης και ίσου κύρους αγωγής, ήταν πρωτόγνωρο για τά Ελληνικά δεδομένα. Η ίδια αγωγή δλδ σέ αγόρια και κορίτσια.
Ο Ξενοφών ο Αθηναίος ,ιστορικός, στη «Λακεδαιμονίων πολιτεία» μάς πληροφορεί :
« και θεώρησε ο Λυκούργος,ότι το σπουδαιότερο έργο για τις ελεύθερες γυναίκες είναι να κάνουν παιδιά, γι αυτό όρισε το θηλυκό γένος να γυμνάζεται εξ ίσου με το αρσενικό. Έπειτα και τίς γυναίκες, ακριβώς όπως τούς άνδρες,έβαλε να αγωνίζονται μεταξύ τους στο δρόμο και στην αντοχή, θεωρώντας ότι,όταν και οι δύο είναι δυνατοί και τά παιδιά θα γίνονται ποιο δυνατά » .
Τά ίδια μάς αναφέρει και ο Πλούταρχος στη βιογραφία τού Λυκούργου,μάλιστα προσθέτει ότι « η εκγύμναση των γυναικών ,απέβλεπε κατά τον Λυκούργο στην καλυτέρα ρίζωση τού εμβρύου ,όπως καί να ανταπεξέρχονται αγογγύστως τίς οδύνες τού τοκετού. Κατάργησε λοιπόν μαλθακότητα και ζωή προφυλαγμένη από την ήλιο και κάθε θηλυπρέπεια και καθιέρωσε τά κορίτσια να παρακολουθούν γυμνά τίς πομπές και να τραγουδούν, ενώ οι νέοι παρόντες τις έβλεπαν…. .Η γύμνωση των παρθένων δεν είχε τίποτα το αισχρό, γιατί συνυπήρχε εντροπή και έλειπε κάθε ίχνος απρέπειας ». Ο Λυκούργος όρισε ηλικία γάμου τών γυναικών τό 20ον έτος.
Φαινόμενα μοιχείας στή Σπάρτη δεν παρουσιάζονται, ασχέτως αν κάποιοι αρχαίοι και νεότεροι ιστορικοί,χύνουν δηλητήριο ότι δλδ η Σπάρτη ήτο ένα ανεξέλεγκτο πορνείο. Ο Λυκούργος είχε νομοθετήσει να τεκνοποιούν και να έχουν παιδιά μόνον οι άξιοι, γι’αυτό επιτρεπόταν σέ γέροντα σύζυγο πού είχε νέα γυναίκα, αφού φέρει άξιον σ’αυτήν άνδρα, να την γονιμοποιήσει μέ υγιές σπέρμα και να οικειοποιηθεί το παιδί πού θα γεννιόταν.
Και πάλιν , αν κάποιος άνδρας άριστος θαύμαζε γυναίκα έγγαμο,σώφρονα και καλλίτεκνο, με τη συναίνεση τού συζύγου, επετρέπετο να συνευρεθεί μαζί της, για να γεννηθούν άδρες αγαθοί για την Σπάρτη.
Πολιτικά δικαιώματα Σπαρτιάτη πολίτη ,αποκτούσαν στη Σπάρτη, μόνον όσα παιδιά εγεννώντο από Σπαρτιάτισσα μητέρα. Όσα παιδιά αποκτούσαν άνδρες Σπαρτιάτες με Ειλωτίδες ή γυναίκες άλλων πόλεων, απεκαλούντο «μόθακες»,εισήρχοντο στην αγωγή και κατόπιν προυποθέσεων ,αποκτούσαν δικαιώματα Σπαρτιάτη πολίτη ( Λύσανδρος, Καλλικρατίδας, Γύλλιππος ..).
Το σημαντικότερο γεγονός όμως, πού επηρέαζε την ζωή τού Σπαρτιάτη, ο οποίος ειρήσθω έν παρόδω ,δεν ασκούσε άλλο επάγγελμα εκτός τής πολεμικής τέχνης, ήτο η καλλιέργεια τού κλήρου, την οποία επεμελείτο η Σπαριάτισσα σύζυγος μέ τούς Είλωτες τής οικογενείας ,οι οποίοι αποτελούσαν κτήμα τής πόλης. Επειδή οι Σπαρτιάτες πλήρωναν πενιχρό ποσό σέ χρήμα και μέρος τής παραγομένης ποσότητος τού κλήρου, σέ δημητριακά, οπωροκηπευτικά, αλλά και οίνου , ελαίου στά φειδίτια, πρόσεχαν τίς συζύγους τους ,διότι αν ο κλήρος δεν παρήγαγε τίς ανωτέρω απαιτούμενες για τά φεδίτια ποσότητες, εξέπιπταν τής ιδιότητας τού Σπαρτιάτη πολίτη ( ομοίου) , έχαναν δλδ τά πολιτικά τους δικαιώματα και κατετάσσοντο στην κατηγορία των « υπομειώνων». Οί Υπομείωνες είχαν όλα τά άλλα δικαιώματα τού Σπαρτιάτη πολίτη, εκτός τής ψήφου.
Τέλος , μόνο στα στρατό και στους πολέμους δεν είχε θέση η Σπαρτιάτισσα, αν και πολλές φορές έδειξε στοιχεία πολεμικής αρετής.
Πολλές οι Σπαρτιάτισσες πού άφησαν ανεξίτηλα γραμμένο τό όνομα τους στή χιλιοχρονη ένδοξη ιστορία τής Δωρικης Σπάρτης, με πρώτη τήν Αργείαν, γυναίκα τού Άριστοδήμου γενάρχη τών Σπαρτιατών και μητέρα τών διδύμων βασιλέων Ευρυσθενη καί Προκλή εκ των οποίων εξεπηγασεν η δικόρυφος βασιλεία της Σπάρτης…
Σέ ειδικά κεφάλαια θ αναφερθούμε σε πολλές εξ αυτών, όπως στήν Γοργω ( γυναίκα τού Λεωνίδα ),τήν Ολυμπιονίκη ( δις) τού τεθριππου Κυνισκα ( αδελφή τού Αγησιλάου β), τήν Αρχιδαμια, Θεανώ κ.α …
ΑΓΑΠΗΤΟΊ ΦΊΛΟΙ
Καλην Ηώ Άρεως!!
ΟΘΡΥΑΔΑΣ Ο ΌΜΟΙΟΣ
ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ.
